W pogoni za Luftwaffe

.: Forum dyskusyjne :: Forum dyskusyjne :: Forum dyskusyjne :: Forum dyskusyjne :.
Uwaga! Dopisanie nowego wątku czy też tematu będzie skutkowało ujawnieniem Twojego IP.
Jeśli nie wyrażasz na to zgody proszę zrezygnuj już teraz.
Dodanie wątku przez Ciebie będzie jednoznaczne ze zgodą na ujawnienie Twojego IP.
Imię i nazwisko
E-mail
OdpowiedĽ Lotnictwo w Wielkpolsce 1919-1920 (2018-05-01, 16:18)
Łukasz
ORGANIZACJA LOTNCTWA WOJSKOWEGO W WIELKOPOLSCE W LATACH 1919?1921.    
    
Już następnego dnia (7.I.1919 r.) po zdobyciu Ławicy powołano pierwszą powstańczą jednostkę lotniczą: batalion pod nazwą ?Stacja Lotnicza w Ławicy?, który stał się bazą organizacyjna i szkoleniową dla nowo tworzącego się lotnictwa wielkopolskiego. Jej dowódcą został por. Protazy Kadzidłowski. Na temat tej osoby panują wśród badaczy różne poglądy. Przedwojenny autor Marian Romeyko napisał tak: ?Kadzidłowski ani jednego dnia nie służył w lotnictwie polskim i nigdy nie dowodził Stacją Lotniczą w Ławicy.? Natomiast Zygmunt Bulzacki napisał, że posiada fotokopię dokumentu skierowania plut. Taciaka do służby w lotnictwie w Ławicy. W dokumencie tym z datą 7 stycznia czytamy: ?Proszę o zwolnienie Druha Plutonowego Taciaka, by mógł się w jak najszybszym czasie na St. Lot. w Ławicy do specjalnej służby stawić! Komendant St. Lot. Kadzidłowski?por.? Według Bulzackiego wśród seniorów poznańskiego lotnictwa panowało przekonanie, że por. Kadzidłowski należał do obozu Piłsudskiego i przyjechał z Warszawy po to, ażeby podporządkować tamtejszym władzom nowo powstające lotnictwo w Poznaniu. Z tych też względów szybko został zastąpiony przez Wielkopolanina sierż. Wiktora Pniewskiego. Autor w rozmowie telefonicznej nadal podtrzymuje tą wersję. Sam Pniewski w relacjach pisemnych twierdzi, że dowodził St. Lot. w Ławicy od momentu jej zdobycia. Natomiast inny badacz Tomasz Kopański twierdzi, że por. Protazy Kadzidłowski nigdy nie dowodził Stacją Lotniczą w Ławicy, chociaż 7 stycznia ukazał się rozkaz Dowództwa Głównego nr 2, gdzie w pkt. 3 stwierdza się, że Protazy Kadzidłowski ma przejąć dowództwo lotniska. Kadzidłowski nigdy jednak tej funkcji nie objął i 09.01.1919 r. zniknął z Poznańskiego, odlatując jako pasażer z ppor. pil. Zygmuntem Rosadą. Postać tego oficera jest jednym z elementów stosunków ówczesnego dowództwa lotnictwa polskiego z powstającym lotnictwem w Poznaniu. Wiadomo tylko tyle, że praktycznie od początku Stacją Lotniczą najprawdopodobniej dowodził sierż. W. Pniewski.     
Rolę dowódcy lotnictwa spełniał początkowo koordynator do spraw lotnictwa przy Dowództwie Głównym ppor. Jerzy Stempniewicz. Brak było jednolitej koncepcji organizacji, przeznaczenia i wykorzystania lotnictwa. Dowództwo Główne spróbowało uregulować ten problem w rozkazie dziennym nr 2 z 7 stycznia 1919 r. Stacja Lotnicza w Ławicy i jej dowódca por. P. Kadzidłowski mieli podlegać bezpośrednio Dowództwu Głównemu w Poznaniu. Częściowo wyjaśnia to obecność w Poznaniu por. P. Kadzidłowskiego, który mógł być przedstawicielem lotnictwa z Warszawy. 9.I.1919 r. por. pil. Z. Rosada wraz por. Kadzidłowskim poleciał do Warszawy z wiadomościami do Szefa Sekcji Żeglugi Napowietrznej ppłk. Hipolita Łossowskiego od Naczelnej Rady Ludowej. Ze względu na to, że St. Lot. w Ławicy miała podlegać bezpośrednio Dowództwu Głównemu w Poznaniu, 12 stycznia utworzono przy tym dowództwie Wydział Lotniczy z ppor. nawig. Jerzym Dziembowskim. Nie był to jednak koniec organizacji struktury dowódczej powstańczego lotnictwa, ponieważ wkrótce nastąpiły zmiany wynikłe z kontaktów z Warszawą. Otóż wobec niesprecyzowanego jeszcze wówczas stosunku poznańskiego ośrodka władzy do Naczelnego Dowództwa w Warszawie, 15.I.1919 r. Sztab Generalny WP wydał rozkaz formowania lotnictwa w Poznaniu. W Ławicy miała zostać utworzona IV grupa lotnicza w składzie 8 i 10 eskadry lotniczej. Na czele tej grupy miał stanąć wspomniany już kpt (?) Protazy Kadzidłowski. Powyższy dokument pozwala stwierdzić to, że już od samego początku Warszawa była aktywnie zaangażowana w tworzenie lotnictwa wielkopolskiego i umiejscowiła je w strukturze organizacyjnej polskiego lotnictwa zanim faktycznie powstało. 14 i 15 stycznia mjr. St. Taczak Dowódca Główny wojsk b. zaboru pruskiego przekazał swoje stanowisko gen. por. Józefowi Dowbor?Muśnickiemu, wysłanemu przez J. Piłsudskiego, w porozumieniu z Komitetem Naczelnej Rady Ludowej. Ostatecznie zdecydowano się czasowo zachować odrębność wojsk wielkopolskich od reszty armii polskiej. Wobec tego IV grupa lotnicza nie została nigdy utworzona w ramach Wojska Polskiego. Wielkopolskie wojska lotnicze zostały ostatecznie zorganizowane w ramach sił zbrojnych b. zaboru pruskiego. Wojsko wielkopolskie współpracowało od samego początku z Wojskiem Polskim. Przybyły z Warszawy gen. Dowbor?Muśnicki wkrótce po przyjeździe wezwał z Warszawy płk. Gustawa Macewicza, który 22.I.1919 r, objął ?kierownictwo spraw lotniczych WP zaboru pruskiego?. Pomimo odrębności lotnictwa wielkopolskiego i tego, że w tym czasie obawiano się ciężkich walk z niemieckimi oddziałami wojsk regularnych płk. Macewicz zaczął pomagać lotnictwu w Małopolsce i byłym zaborze rosyjskim. Mianowicie znając sytuację lotnictwa na kresach wschodnich wysłał tam w ciągu stycznia 30 samolotów i obiecał kolejnych 100, ponieważ w Ławicy zdobyto dużo sprzętu lotniczego.     
Dowództwo Lotnictwa skierowało swoje wysiłki w kierunku stworzenia solidnych podstaw, przede wszystkim personalnych (patrz podrozdziały ?Personel lotnictwa...? i ?Szkolenie lotnicze...?) dla rozwoju wielkopolskiego lotnictwa .Dowództwo pomyślało także o utworzeniu wojsk balonowych, których wkrótce Poznań stał się kolebką ( patrz podrozdział ?Utworzenie wojsk balonowych...) Wkrótce Dowództwo Lotnictwa opracowało ogólny etat wojsk lotniczych zatwierdzony przez Dowództwo Główne 31 stycznia 1919 r. Przewidywał on m.in. zorganizowanie kilku eskadr bojowych i jednej niszczycielskiej oraz Stacji Lotniczej w Ławicy, szkoły lotniczej (pilotów) i warsztatowej. Ponadto przewidywano utworzenie warsztatów i składów lotniczych. Obok pracy nad studyjnymi kierunkami rozwoju wielkopolskiego lotnictwa ruszyły jednocześnie prace nad organizacją pierwszych oddziałów lotniczych. Zanim w Dowództwie Lotnictwa zadecydowano o obsadzie najważniejszych stanowisk, Stacja Lotnicza w Ławicy posiadała następującą organizację i obsadę etatową:    
Komendant Stacji?sierż. pil. Wiktor Pniewski.    
1 kompania lotnicza?d?ca sierż. pil. Józef Mańczak.    
2 kompania warsztatowa?d?ca Franciszek Gruszkiewicz    
3 kompania wartownicza?d?ca Józef Szyfter    
4 kompania rekrucka    
Pierwsza kompania lotnicza była w istocie szkołą pilotażu. Początkowo w jej skład wchodziła również tzw. grupa bojowa, która stanowiła zespół doświadczonych lotników wykonujących zadania bojowe na rozkaz Dowództwa Głównego. Druga kompania warsztatowa obejmowała mechaników i wszystkich innych specjalistów lotniczych obsługujących pierwszą kompanię lotniczą. Charakter i działalność kompanii wartowniczej i kompanii rekruckiej określały ich nazwy.     
Znaczny rozrost spowodował wyłączenie 13.II.1919 r. części administracyjnej w formie ?Departamentu Lotnictwa w Ławicy?, dzielącego się na dwie sekcje: administracji płatowców i balonów. Instytucja ta oficjalnie nieistniała, a sekcje weszły potem w skład Dowództwa Wojsk Lotniczych i zorganizowanego w okresie późniejszym Dowództwa Wojsk Aeronautycznych (balonowych).     
W maju 1919 r. Dowództwo Wojsk Lotniczych zmieniło swoją nazwę na Inspektorat Wojsk Lotniczych b. zaboru pruskiego. W skład Inspektoratu Wojsk Lotniczych w dniu 5.IX.1919 r. wchodziło 7 oficerów na czele z płk. G. Macewiczem, który przybywając do Wielkopolski przywiózł z sobą kilkunastu oficerów mających stanowić sztab Inspektoratu. Pozostali oficerowie służący w Inspektoracie Wojsk Lotniczych b. zaboru pruskiego (12.IX.1919 r.) to: ppłk. Jerzy Syrokomla?Syrokomski, kpt. Franciszek Stempniewicz, por. Henryk Rybka, por. Adolf Berezowski, ppor. Ksawery Macewicz, dr kpt. Stefan Rybicki (kapelan). Inspektorat Wojsk Lotniczych b. zaboru pruskiego formował jednostki bojowe, prowadził ich zaopatrzenie techniczne, wyszukiwał lotniska polowe i pełnił nadzór nad szkoleniem w Stacji Lotniczej w Ławicy. Gdy w sierpniu rozpoczął się proces włączania wojsk wielkopolskich do armii polskiej, w działaniach tych brał udział Inspektorat Wojsk Lotniczych b. zaboru pruskiego, który prowadził prace komisji ds. lotnictwa. Zanim lotnictwo wielkopolskie zostało połączone z resztą polskiego lotnictwa, dzięki Inspektoratowi Wojsk Lotniczych w Poznaniu składało się ono z:    
1. I Wielkopolskiej Grupy Lotniczej.    
2. 1 wielkopolskiej eskadry lotniczej.    
3. 2 wielkopolskiej eskadry lotniczej.    
4. 3 wielkopolskiej eskadry lotniczej.    
5. 4 wielkopolskiej eskadry lotniczej.    
6. Stacji Lotniczej w Ławicy obejmującej:    
?1 kompanię (szkołę lotniczą),    
?2 kompanię (szkołę warsztatową),    
?3 kompanię (służby wartowniczej).    
?warsztaty lotnicze,    
?składy lotnicze,    
7. Warsztaty i składy lotnicze w Poznaniu.     
Stacją Lotniczą w Ławicy po sierż. Pniewskim kolejno dowodzili: od 18.I.1919 r ppor. pil. J. Dziembowski, od 25V1919 r. ppłk. pil. T. Grochowalski, a w końcu roku przejął por. obs. Płachta, a w styczniu 1920 r. W. Pniewski. Stan liczebny Stacji Lotniczej w lutym 1919 r. wynosił 744 żolnierzy, a we wrześniu tego samego roku 876 żołnierzy. Tak zorganizowane w Wielkopolsce siły lotnicze wraz ze wszystkimi swoimi pododdziałami 25 września 1919 r. zostały włączone w skład zjednoczonego lotnictwa polskiego. Zlikwidowano Inspektorat Wojsk Lotniczych b. zaboru pruskiego, a jego były dowódca został nowym szefem Inspektoratu Wojsk Lotniczych (na cały kraj). Decyzja ta wywołała bałagan organizacyjny na poznańskim lotnisku. Dowiadujemy się o tym z raportu ppłk. A. Płachty szefa III oddziału lotnictwa Fr. Wielkopolskiego z 1.XII.1919 r. do Dowództwa Frontu Wielkopolskiego. Mówi on, że ?od chwili rozwiązania IWL w Poznaniu lotnictwo wielkopolskie pozostało bez odpowiedniego kierownika. Wskutek nowej organizacji Stacja Lotnicza w Ławicy została podzielona na:    
?szkołę lotniczą,    
?warsztaty i składy, które znajdowały się w trakcie formowania, ?4 (Es. Wlkp.) i 10 eskadra,    
Wszystkie te formacje znajdują się jako samodzielne jednostki, w ten sposób na St. Lotniczej utworzyło się trzech gospodarzy niezależnych od siebie, a których interesa stoją w najlepszej styczności. Gospodarzami takimi są komendant Stacji, D?ca Szkoły i d?cy poszczególnych eskadr. Odpowiedniego na ogólny porządek nie ma nikogo. Każdy radzi i jeden zwala na drugiego...[ ]...Aby usunąć możliwe konsekwencje z braku organizacji, nieporozumienia i nieporządki proponuję do chwili ostatecznego uporządkowania...[ ]...wyznaczyć jednego odpowiedniego kierownika...[ ]...lub podporzadkowanie wszelkich formacji lotnictwa znajdujących się na terenie b. z. pruskiego wydziałowi III b. lotnictwa przy Dowództwie Fr. Wielkopolskiego.?     
Sytuacja taka musiała się utrzymywać, ponieważ dowódca Frontu Wielkopolskiego gen. Dowbor?Muśnicki donosił w piśmie z 8.II.1920 r., że ?D?two Stacji Lotniczej podlega Sekcji Żeglugi Napowietrznej (MSW) i Szefowi Uzupełnień, D?ca Szkoły Pilotów i D?ca Szkoły Francuskiej podlegają szefowi uzupełnień i przez niego Insp. W. Lotn.?     
Brak ?ogólnego dowódcy na miejscu? powodował zatargi, utrudniał życie wewnętrzne tych formacji. Dowbor?Muśnicki pisał, że jeśli wskazany nienormalny stan będzie się utrzymywał, to nietrudno przewidzieć złe skutki tego chaosu. Prosi on więc o podporządkowanie wszystkich tych formacji jednemu oficerowi z III Oddziału Fr. Wielkopolskiego. Szef Inspektoratu Wojsk Lotniczych gen. por. Gustaw Macewicz odmówił (w piśmie z 23.II1.1920 r.) dowódcy Frontu Wielkopolskiego na podporządkowanie lotnictwa w Poznaniu jego oficerowi, donosząc jednocześnie, że rozkazem z 16.II.1920 r. dokonano już reorganizacji Stacji Lotniczej w Ławicy. Rozkaz ten przemianował 3 kompanię rekrucką Stacji Lotniczej w Ławicy na III Dywizjon Zapasowy. 1 kompania?szkoła lotnicza została przekształcona w Wyższą Szkołę Pilotów w Ławicy (patrz podrozdział ?Szkolnictwo lotnicze...?). W skład Parku Lotniczego weszły dawne warsztaty lotnicze i składy lotnicze w Poznaniu. Sama Stacja Lotnicza w Ławicy została przemianowana na Port Lotniczy w Poznaniu. Dokument poruszał, też sprawę ogólnego dowództwa w Porcie Lotniczym w Poznaniu. Tą formacją miał dowodzić najstarszy oficer, jaki aktualnie znajdował się na lotnisku. Taka struktura organizacyjna przetrwała do 1921 r., kiedy to omówione pododdziały, oprócz Wyższej Szkoły Pilotów, weszły do 3 pułku lotniczego.     
Natomiast eskadry lotnictwa wielkopolskiego otrzymały po zjednoczeniu wiosną 1920 r. nowe nazwy i numerację. To samo dotyczyło I Wielkopolskiej Grupy Lotniczej. ( patrz podrozdział ?Jednostki bojowe...?). Dzięki dobrze wykonanej w 1919 r. pracy organizacyjnej Poznań stał się jednym ważniejszych centrów lotnictwa polskiego w latach 1919?21.     
Twój komentarz:
Zdjęcie
    Lokalizacja
    Podgląd posta
    Powrót do tematówPowrót do wątku